دکتر مرتضی سبحانی نیا دبیر شورای حمایت توسعه اسبق سازمانهای مردم نهاد وزارت کشور در مصاحبه با برنامه «گفتگوی اجتماعی» رادیو گفت و گو در مورد نقش تشکلهای مردم نهاد در تسهلیگری اداره امور کشور بیان کرد: سازمانهای مردم نهاد عمر چندانی ندارند اما در بافت فرهنگی ایرانیان، مشارکت یک امر پذیرفته است که پس از مدرن شدن با نام سازمانهای مردم نهاد از آن یاد میشود.
وی کارکردهای این سازمانها را بی شمار دانست و افزود: سازمانهای مردم نهاد هر جایی از فعالیتهای یک نظام زنده اجتماعی که دارای خلأ باشد و توان دستگاههای دولتی کافی نباشد، به آنجا ورود میکنند.
مشارکت اجتماعی در فضای جامعه جاری و ساری است اما گاها دستگاهها برای این سازمانها سنگ اندازی میکنند. با توجه به وضعیت کنونی سازمانهای مردم نهاد که تقریبا عددی نزدیک به ۱۰ هزار دارند حرکت رو به جلو در تمام دنیا دارند و در ایران نیز این حرکت امیدبخش است.
سبحانی نیا در مورد نقش دولت در تقویت تشکلهای مردم نهاد خاطرنشان کرد: این تشکلها در تمام دنیا بر پایه مردم هستند و در برخی کشورها، سازمانهای مردمی بر این تشکلها نظارت دارند.
عدم اعتماد بین سازمانهای مردم نهاد و نهادهای دولتی از جمله مانع تراشیهای دولت است.
دبیر شورای حمایت توسعه اسبق سازمانهای مردم نهاد وزارت کشور گفت: ساز و کاری که وزارت کشور برای تاسیس سازمانهای مردم نهاد دارد در اندازه میزان اشتیاقی که در فضای اجتماعی برای ایجاد این سازمانها وجود دارد، نیست. امروز برای تاسیس تشکلها باید از مجموعههای تخصصی استعلام شود و در جلسه هیئت نظارت چندین تن حضور دارند که اجماع آنها کار سختی است. بنابراین عدم همسانسازی توان سازمان اجتماعی با حجم مطالبه بالا از جمله مسائل و مشکلات این حوزه است.
از ابتدای تاسیس این سازمانها، تخلفات متعددی نیز شکل گرفته است. معمولا اکثر سازمانهای مردم نهاد با منابع مالی تنیده هستند و با توجه به نگاه مثبت به آنها در دستگاههای دولتی خیلی راحت تر میتوانند از منابع مالی بهره ببرند. لذا باید بتوان ضابطه مندی به نحوی باشد که سازمانهای مردم نهاد در حوزه مباحث مالی شفاف باشند که در اعتمادسازی بین این سازمانها و دولت بسیار اثرگذار خواهد بود.
وی همچنین در ادامه مصاحبه با رادیو گفت و گو مطرح کرد: تا سال ۱۴۰۰، ۱۰ هزار سازمان مردم نهاد تشکیل شده و در ۳ سال گذشته هزار تشکل بر آنها افزوده شد که به نظر میرسد با توجه به استقبال مردم در سطح جامعه برای تاسیس این سازمانها رقم قابل توجهی در این ۳ سال اضافه نشده است. سامانهای نیز برای این منظور (تاسیس تشکل) طراحی شده که مشکلاتی دارد و به نظر میرسد سامانه چندان به توفیق دست نخواهند یافت مگر آنکه در سطح جامعه فرهنگسازی صورت گیرد.
تا زمانی که هر یک از دستگاهها با یک استاندارد مختص به خود مجوز تشکلها را میدهند نمیتوان به یک الگوی منظم و دقیق دست یافت و لذا میتوان آنها را تجمیع کرد.
سبحانی نیا عدم اگاهی مردم را عاملی در عدم تاسیس سازمانهای مردم نهاد برشمرد و اضافه کرد: سازمان اجتماعی کشور نیز بضاعت چنین کاری را ندارد. بنابراین باید مجموعههای شتاب دهنده در سطح کشور برای ایجاد سازمانهای مردم نهاد ایجاد کرد تا به عنوان مشاورین حقوقی در کنار تشکلها قرار گرفته و اطلاعات و آگاهی لازم را در این حوزه به متقاضیان بدهند. این امر موجب ارتقای کیفی سازمانهای مردم نهاد شده و از بحرانهایی که موجب بی اعتمادی میشود جلوگیری میکند.
مبنایی ترین مسئله برای برداشت موانع و تسهیل گری نهاد از جانب دولت، توسعه آموزشهای همگانی است. وزارت کشور درگیر ساختارهایی برای شکل دهی سازمانها مردم هستیم و فرصت مداخله در توسعه مبنایی و مفهومی ندارند. اگر نهادهای فرهنگساز در حوزه توسعه معارفی این تشکلها تولید محتوا کنند به موفقیتهای بیشتری دست خواهیم یافت.
